Jesteś tutaj: Jesteś tutaj: Strona główna » Wiadomości » Jakość Paliw
Live Chat Software


Newsletter
Bezpłatne "Wiadomości e-petrol.pl" na Twoją skrzynkę e-mail
Administratorem Danych Osobowych jest...

95 czy może 98?

2014-09-12 / 07:56
95 czy może 98?

Wydawać by się mogło, że decyzje konsumenta w kwestii wyboru rodzaju tankowanego paliwa są zawsze przemyślane i odróżnienie benzyny 95 od 98 jest kwestią zupełnie naturalną. Nic bardziej mylnego.

Okazuje się, że wielu z nas nie wie na czym polega różnica pomiędzy podstawowymi rodzajami paliw, które oferują nam stacje benzynowe. Mylne są dla nas także oznaczenia benzyn stosowane w branżowej nomenklaturze. Przekonałam się o tym całkiem niedawno. Podczas jednej z moich wizyt na stacji paliw byłam świadkiem sytuacji, w której  kierowca zaniepokojony przekreślonym napisem Pb95 na pylonie, zapytał obsługi stacji czy ten napis oznacza, iż właśnie skończyło się paliwo? Co tak naprawdę kryje się za tajemniczymi liczbami na pylonie? Aby odpowiedzieć na wszystkie te pytania niezbędna jest mała dawka teorii.

Dlaczego jest to takie istotne?

W Polsce zarejestrowanych jest 24 miliony pojazdów, w tym 18 milionów stanowią samochody osobowe, których średni wiek wynosi powyżej 10 lat [1]. Duży udział stanowią samochody z zapłonem iskrowym, zasilanych benzyną. Ich użytkownicy stając przed wyborem, które paliwo wybrać: 95 czy może 98, często kierują się niższą ceną. Warto jest jednak czasem drożej zapłacić, jeśli ma nam to zapewnić sprawne działanie samochodu, a co za tym idzie odpowiednie osiągi.

Spalanie stukowe i dwie zagadkowe liczby

Jak sama nazwa wskazuje, spalanie w silniku wytworzonej mieszanki paliwowo-powietrznej zostaje zainicjowane za pomocą iskry elektrycznej. W procesie spalania paliwa dobrej jakości, czoło płomienia rozprzestrzenia się w objętości mieszanki w przybliżeniu równomiernie we wszystkich kierunkach. Przy równomiernym i przebiegającym z odpowiednią prędkością rozchodzeniu się płomienia spalanie przebiega normalnie.

Jednak czasami, przy wystąpieniu określonych warunków w komorze spalania, możemy mieć do czynienia z innymi zjawiskami. Podczas spalania paliwa część mieszanki, do której płomień jeszcze nie dotarł, zostaje gwałtownie sprężona. Jeśli temperatura i ciśnienie przekroczy w tych miejscach temperaturę i ciśnienie samozapłonu pojawią się nowe ogniska spalania, z których rozchodzi się płomień i fala ciśnieniowa w kierunku przeciwnym do tych, zainicjowanych od świecy zapłonowej. Pozostała mieszanka spala się bardzo gwałtownie (wybuchowo). W rezultacie występuje bardzo szybki przyrost ciśnienia w czasie, wyższe maksymalne ciśnienie w komorze spalania oraz powstają fale uderzeniowe, które odbijają się od ścianek cylindra, tłoka i głowicy. Objawia się to charakterystycznym efektem akustycznym zbliżonym do metalicznego stuku (dzwonienia) [2].
Spalanie takie nazywa się właśnie stukowym lub detonacyjnym. Jest ono niekorzystne gdyż zmniejsza się sprawność silnika, zwiększa nierównomierność jego pracy, rośnie zużycie paliwa, następuje nadmierne przegrzewanie się elementów silnika, a duże chwilowe piki ciśnienia znacznie obciążają elementy silnika , co w konsekwencji może stać się przyczyną jego uszkodzenia [2].
O możliwości wystąpienia spalania stukowego decyduje wiele różnych czynników.

Najistotniejsze przyczyny to:

  • konstrukcja silnika (stopień sprężania, kształt komory spalania, wymiary i liczba cylindrów, materiał tłoka i głowicy, liczba i rozmieszczenie świec, rodzaj układu zasilania, doładowanie, recyrkulacja spalin, intensywność zawirowania mieszanki, opory wydechu),
  • parametry eksploatacyjne (skład mieszanki, rodzaj mieszanki, kąt wyprzedzenia zapłonu, obciążenie silnika, prędkość obrotowa silnika, rodzaj układu zasilania, stan cieplny silnika, stan techniczny (stopień zużycia silnika)
  • oraz właściwości zatankowanego paliwa [2].


Biorąc pod uwagę przebieg procesu spalania w silniku, jedną z głównych właściwości benzyny stosowanych w silnikach z zapłonem iskrowym jest właśnie jej odporność na spalanie stukowe.

Miarą odporności paliwa na spalanie stukowe jest liczba oktanowa. Określa się ją w warunkach laboratoryjnych poprzez porównania spalanego paliwa i paliwa wzorcowego, będącego mieszaniną dwóch węglowodorów: izooktanu i n-heptanu, w silniku wzorcowym, przy czym przyjęto, iż odporność na spalanie stukowe dla izooktanu wynosi 100 jednostek, natomiast dla n-heptanu 0 jednostek. Przy wykonywaniu oznaczenia liczby oktanowej określa się liczbowo procentową zawartości izooktanu w mieszaninie z n-heptanem, która w znormalizowanych warunkach badania ma taką samą odporność na spalanie stukowe, jak badane paliwo. Stąd żargonowe zapytanie o „oktany” w przypadku benzyn ma swoje źródło w sposobie oceny tej właściwości paliwa.

Pomiar liczby oktanowej (LO) w warunkach laboratoryjnych wykonuje się przy zastosowaniu jednocylindrowego, górnozaworowego silnika o zmiennym stopniu sprężania. Badanie LO polega na tym, iż silnik uruchamia się i zasila badanym paliwem. Po osiągnięciu znormalizowanych warunków pomiaru zmienia się stopień sprężania silnika tak długo, aż uzyska się spalanie stukowe o żądanej intensywności. Następnie nie zmieniając stopnia sprężania, przechodzi się na zasilanie paliwem wzorcowym o różnym składzie (różnej zawartości izooktanu i n-heptanu), aż uzyska się taką samą intensywność spalania stukowego jak w przypadku badanego paliwa. Zawartość izooktanu (w % objętościowych) w paliwie wzorcowym spalającym się tak samo jak badane paliwo w czasie testu jest liczbowo równa liczbie oktanowej badanego paliwa [2].

Najczęściej określa się liczbę oktanową badawczą i motorową. Liczbę oktanową badawczą określa się w lżejszych warunkach pracy silnika wzorcowego, które są zbliżone do warunków użytkowania silnika przy średnich i małych prędkościach obrotowych i przy częściowym obciążeniu (np. podczas jazdy po mieście) i dlatego jej wartość jest zawsze większa od liczby oktanowej oznaczonej metodą motorową. Liczba oktanowa motorowa natomiast charakteryzuje warunki pracy silnika z zapłonem iskrowym przy ustalonych i dużych wartościach obciążenia, z dużą prędkością obrotową, co odpowiada jeździe samochodu na długich trasach pozamiejskich (np. autostradzie) [2].

Wracając do tematu wiodącego - dwie magiczne liczby, które widzimy na pylonie czyli Pb95 lub Pb98 (przekreślone oznaczają oczywiście benzynę bezołowiową) są oznaczeniem liczby oktanowej badawczej benzyny, która odzwierciedla ilość izooktanu w mieszaninie paliwa wzorcowego, określonego podczas oceny odporności paliwa na spalanie stukowe, w warunkach laboratoryjnych.
Druga liczba motorowa, odzwierciedlająca inne warunki pracy silnika, którą również oznacza się jako wymagany parametr jakościowy benzyny, musi posiadać odporność na spalanie stukowe na poziomie min. 85 i 88 jednostek (odpowiednio do benzyny Pb95 i Pb98).

Co zatem tankować ? Od czego to zależy?

Główny wpływ na osiąganą moc w silniku ma wartość opałowa paliwa. Określa ona ilość energii wydzielaną przy spalaniu jednostki masy lub objętości paliwa przy jego całkowitym i zupełnym spalaniu. Porównując np. gaz płynny LPG z benzyną, ta ostania ma większą wartość opałową w przeliczeniu na litr paliwa, a co za tym idzie dostarcza więcej mocy w silniku.
Jaki wpływ na użytkowanie silnika mają natomiast wartości liczby oktanowej? W głównej mierze zależy to od konstrukcji silnika. Im wyższy zastosowany stopień sprężania, tym większa jest potrzebna ochrona przed spalaniem detonacyjnym, a więc liczba oktanowa musi być odpowiednio wyższa. Z drugiej strony wzrost stopnia sprężania zwiększa sprawność i maksymalną moc silnika Tak naprawdę silnik jest projektowany na odpowiedni rodzaj paliwa, a producenci jasno określają, jaki typ paliwa zagwarantuje jego prawidłowe działanie i sugerowane osiągi. Od początku użytkowania należy więc zadbać o stosowanie odpowiedniego rodzaju paliwa, spełniającego wymagania jakościowe oraz zapewnienie właściwej czystości elementów silnika. Zwłaszcza stary silnik, z nagromadzoną pewną ilością osadu w komorach spalania, będzie wymagał benzyny o wyższej liczbie oktanowej.

Na uwagę zasługuje fakt, iż niektóre „ulepszone” benzyny oferowane na rynku, posiadają specjalną kompozycję dodatków o charakterze myjącym oraz antykorozyjnym. Dzięki tego typu paliwom zwiększa się skuteczne utrzymywanie w czystości elementów dolotowych silnika oraz pozwalają na wypłukiwanie już istniejących osadów, a co za tym idzie zapewnienie właściwego procesu spalania.
Wybór odpowiedniego typu benzyny jak zawsze należy do właścicieli samochodów.

Literatura:

  1. Mały Rocznik Statystyczny Polski 2013r GUS Warszawa Rok LVI
  2. Kazimierz Baczewski, Tadeusz Kałdoński: „Paliwa do silników o zapłonie iskrowym” Wydawnictwa Komunikacji i Łączności , 2005


Autor:
Wioletta Górska-Włodarczyk, ORLEN Laboratorium

Jakość Paliw

Witamy Państwa na stronie poświęconej tematyce jakości paliw. Cieszymy się, iż zdecydowaliście się Państwo zaufać naszemu wieloletniemu doświadczeniu w kwestii badań jakościowych produktów naftowych. Od stycznia 2011 roku znajdziecie tu Państwo artykuły i informacje dotyczące technicznych aspektów jakości paliw i innych interesujących Państwa kwestii w tym zakresie.

Spółka ORLEN Laboratorium powstała 1 stycznia 2003 roku w wyniku wydzielenia jej ze struktur PKN ORLEN. Obecnie jesteśmy jedną z największych w Polsce firm działających na rynku usług analitycznych świadczącą usługi w zakresie:

ANALIZY PRODUKTÓW NAFTOWYCH
  • analizy benzyn i olejów napędowych
  • analizy olejów opałowych
  • analizy gazów
  • analizy ropy naftowej
  • analizy gazu płynnego LPG
  • analizy paliwa lotniczego JET A-1
  • analizy asfaltów
  • analizy benzyny lakowej, ekstrakcyjnej, aptecznej
  • analizy płynów niskozamarzajacych
  • analizy innych produktów rafineryjnych, petrochemicznych i innych chemikaliów (płyny chłodnicze, oleje smarowe, oleje silnikowe przepracowane, gazy, siarka, metan, etylen, propylen, butadien, frakcje C3-C4, frakcje pentanowe, benzen, ksylen, toluen, aceton, fenol, heksan, kumen, eter etylotertbutylowy [EETB], glikole)


ANALIZY Z ZAKRESU OCHRONY ŚRODOWISKA
  • analizy wód
  • analizy ścieków
  • analizy osadów
  • analizy gruntów
  • analizy powietrza
  • pobór oraz analiza próbek z otworów obserwacyjnych (piezometrów)


    • ANALIZY ŚRODOWISKA NA STANOWISKACH PRACY
      • analizy stężeń substancji chemicznych, pyłu całkowitego oraz pyłu respirabilnego w powietrzu
      • oznaczanie zawartości wolnej krystalicznej krzemionki w pyłach
      • pomiar czynników fizycznych:
        - hałasu
        - drgań mechanicznych o oddziaływaniu ogólnym i miejscowym
        - oświetlenia
        - mikroklimatu
        - pola elektromagnetycznego
      • pomiar i ocena wydatku energetycznego na stanowiskach pracy
      • ocena stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe
      • ocena narażenia pracowników na czynniki szkodliwe dla zdrowia


      Spółka ponadto:
      • wdraża systemy monitoringu jakości paliw w sieciach stacji oraz w bazach magazynowych
      • świadczy usługi w zakresie doradztwa technicznego
      • przeprowadza przeglądy, konserwacje i naprawy silników do badań paliw
      • przeprowadza kontrole analityczne procesów technologicznych w rafineriach
      • prowadzi pobór próbek produktów do analiz i ich transport do wyznaczonego miejsca

      Dysponujemy siecią laboratoriów w 9 miastach Płocku, Jedliczach, Katowicach, Lublinie, Olsztynie, Ostrowie Wielkopolskim, Szczecinie, Warszawie, Włocławku, Wrocławiu. Posiadamy System Zarządzania Jakością wg normy PN-EN ISO/IEC17025:2005. Potwierdzeniem wdrożenia systemu oraz kompetencji technicznych jest przyznany przez Polskie Centrum Akredytacji certyfikat akredytacji o numerze AB 484. Spółka posiada również certyfikat przyznany przez jednostkę certyfikującą TUV NORD Polska w zakresie Systemu Zarządzania Środowiskowego wg normy PN-EN ISO 14001:2005 oraz Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy wg normy PN-N-18001:2004. Wychodząc naprzeciw potrzebom klientów na bieżąco aktualizujemy stosowane normy i metody badawcze, a także rozszerzamy zakres akredytacji. Do chwili obecnej akredytowaliśmy około 270 metod analitycznych. Dokładny zakres akredytacji wraz z rocznikami metod akredytowanych w ORLEN Laboratorium znajduje się na stronach Polskiego Centrum Akredytacji (www.pca.gov.pl). Wykaz aktualnych norm znajduje się na stronie Polskiego Komitetu Normalizacji (www.pkn.pl). Zatrudniamy wysoko wykwalifikowanych i doświadczonych specjalistów, którzy maja do dyspozycji nowoczesny sprzęt, dzięki czemu nasze usługi realizujemy szybko i sprawnie, a nas stosowanie metody analityczne są na bieżąco dostosowywane do obowiązujących norm europejskich i krajowych wymogów prawnych.

Niektóre obrazy czy zdjęcia znajdujące się na tej stronie są własnością 123RF Limited, ich współpracowników lub licencjonowanych partnerów i zostały udostępnione za ich zgodą.
Te obrazy czy zdjęcia nie mogą być kopiowane lub pobierane bez zgody 123RF Limited.

Dokument bez tytułu