Na mocy art. 11 omawianej ustawy utworzono System Monitorowania i Kontrolowania Jakości Paliw, zwanego w dalszej części niniejszego opracowania Systemem. Celem powołania Systemu jest przeciwdziałanie transportowaniu, magazynowaniu, wprowadzaniu do obrotu, a także gromadzeniu w stacjach zakładowych paliw, które nie spełniają ustanowionych dla nich wymagań jakościowych.

Do zadań, jakie winien spełniać System, ustawa zalicza:

1. kontrolowanie jakości:

2. rejestrowanie i przetwarzanie informacji w powyższym zakresie.

Należy przy tym wskazać, iż kontrola u przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania paliw polega na kontroli paliw magazynowanych w celu wprowadzenia ich do obrotu.

Zadania, o jakich mowa powyżej, finansowane są całkowicie z budżetu państwa.

Systemem zarządza Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany w ustawie Zarządzającym. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 12 ust. 2 omawianej ustawy, do zadań Zarządzającego należy:

prowadzenie wykazów:

Powyższe zadania Prezes UOKiK realizuje przy pomocy Inspekcji Handlowej. Główny Inspektor Inspekcji Handlowej przedstawia Prezesowi UOKiK okresowe plany kontroli jakości paliw, ponadto może skorzystać z przysługującego mu uprawnienia wyznaczenia do kontroli dodatkowych stacji paliwowych, stacji zakładowych, hurtowni paliw oraz przedsiębiorców i rolników poza minimalnymi liczbami, jeśli uzyska informację o niewłaściwej jakości paliw lub zaistnieją okoliczności wskazujące na możliwość wystąpienia niewłaściwej jakości paliw. Podobne uprawnienie przysługuje Prezesowi UOKiK.

Kontrola jakości paliwa transportowanego może być przeprowadzone wyłącznie na wniosek policji bądź w toku czynności wykonywanych przez policję.

Kontrola jakości paliw u przedsiębiorcy oraz biopaliw ciekłych u rolników wytwarzających je na własny użytek wszczyna i przeprowadza inspektor Inspekcji Handlowej, na podstawie pisemnego upoważnienia imiennego do przeprowadzania kontroli jakości paliw, po okazaniu legitymacji służbowej. Upoważnienie powinno zawierać:

Inspektor jest uprawniony do pobrania próbek ze zbiornika, opakowania jednostkowego lub z urządzenia służącego do dystrybucji paliwa. W toku kontroli, inspektor może także żądać udostępnienia dokumentów dotyczących pochodzenia i jakości badanego paliwa. Czynności kontrolne inspektora polegają w szczególności na pobraniu dwóch próbek, które następnie zostają oznaczone zgodnie z wytycznymi Prezesa UOKiK. Próbki mogą być także pobierane - w obecności inspektora - przez pracownika akredytowanego laboratorium, jeśli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej zawarł stosowną umowę z takim laboratorium.

Po dokonaniu czynności, o jakich mowa powyżej, inspektor sporządza w dwóch egzemplarzach protokół pobrania próbek paliw, który winien zawierać:

Następnie, inspektor niezwłocznie przekazuje obie próbki do akredytowanego laboratorium, przy czym jedna próbka stanowi próbkę kontrolna, a druga podlega badaniu. Na pisemny wniosek kontrolowanego podmiotu, wojewódzki inspektor może zlecić zbadanie również próbki kontrolnej. Od takiego badania pobiera się zaliczkę w wysokości kosztów badania próbki kontrolnej, którą zwraca się kontrolowanemu w przypadku stwierdzenia, iż paliwo poddawane badaniom nie narusza wymagań jakościowych.

W przypadku stwierdzenia, w wyniku kontroli, niewłaściwej jakości paliwa, Prezes UOKiK lub Główny Inspektor Inspekcji Handlowej niezwłocznie wyznacza przedsiębiorcę, który dostarczył złej jakości paliwo do kontrolowanego przedsiębiorcy, w celu przeprowadzenia kontroli. Jeśli przeprowadzone badania wykazały, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej zobowiązuje kontrolowanego, wydając stosowne postanowienie, do uiszczenia kwoty będącej równowartością kosztów przeprowadzonych badań. Postanowienie to jest zaskarżalne w trybie przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po zakończeniu badań, kierownik akredytowanego laboratorium sporządza protokół zawierający wyniki badań próbek oraz ich analizę. W oparciu o protokoły, o jakich mowa powyżej, zostają sporządzone okresowe sprawozdania i roczne raporty zawierające wyniki badań pobranych próbek, które z kolei stanowią podstawę do sporządzenia przez Prezesa UOKiK rocznego zbiorczego raportu dotyczącego jakości paliw ciekłych, biopaliw ciekłych, gazu skroplonego (LPG) oraz sprężonego gazu ziemnego (CNG), który do dnia 30 czerwca następnego roku jest przekazywany Komisji Europejskiej. Ponadto, Prezes UOKiK corocznie, także do dnia 30 czerwca następnego roku, powinien sporządzać i przekazywać Komisji Europejskiej zbiorczy raport dotyczący jakości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych na stacjach paliwowych i stacjach zakładowych.

1. ustawa z dnia 25 sierpnia 2006r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2006r. Nr 169, poz. 1200 z późn. zm.);

2. ustawa z dnia 26 sierpnia 2006r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz.U. z 2006r. Nr 169, poz. 1199 z późn. zm.);

3. ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.);

4. ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001r. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.).